poniedzia貫k, 24 listopada 2008
"Zagubiony kosmonauta": "Praska orgia" XXI wieku?


Joe, Yoshi i Daniel – bohaterowie ksi捫ki, zapisu wyprawy po zapomnianych cz窷ciach Federacji Rosyjskiej – to Trzej Muszkieterowie wsp馧czesnej podr騜y. W Kazachstanie na Pierwszym Mi璠zynarodowym Zje寮zie Antyturyst闚 podejmuj stosown uchwa喚 powo逝j帷 do 篡cia antyturystyk. Kim jest antyturysta? Antyturysta „gardzi wygodami”, „unika miejsc uznanych za atrakcyjne”, „wybiera zawsze niew豉軼iw por roku” i „szuka pi瘯na na zwyk貫j ulicy”. Joe wyznacza kolejne miejsca podr騜y nie po to, by pozna zabytki i kultur. Pragnie zobaczy prawdziw „nico嗆”. Podr騜e – jak uwa瘸j g堯wni bohaterowie – ju nie kszta販. „Antyturysta wierzy, 瞠 mo積a podr騜owa w k馧ko, a i tak si niczego nie zrozumie”.

Kalder jest 34-letnim Szkotem, kt鏎y 10 lat sp璠zi w Rosji. Z pasj pisze o Tatarstanie, Ka軛ucji, Mari E i Udmurcji, miejscach, kt鏎e przeciwstawia czeskiej Pradze – miastu pe軟emu sterylnych zabytk闚, istniej帷ych tylko dla turyst闚. To kwestia wieku. Gdyby by starszy, z t sam pasj odkrywa豚y Europ 字odkow i kocha si w Czeszkach. Dlatego przy czytaniu Kaldera por闚nania z „Prask orgi” Philipa Rotha narzuca造 si automatycznie. „Zagubiony kosmonauta” to „Praska orgia” pocz徠ku XXI w. Autor sugeruje, by – dla pog喚bienia efektu – ksi捫k czyta we fragmentach przez trzy lata. Nie wiem, czy to najlepszy pomys. Na pewno warto j sobie przypomnie przed planowaniem kolejnych wakacji.

Daniel Kalder, Zagubiony kosmonauta. Zapiski antyturysty, t逝m. M. Ignaczak i P. Siemion, Czarne 2008.

12:18, lukaszgrzes , KSI*KI
Link Dodaj komentarz »
czwartek, 20 listopada 2008
Aksamitna Rewolucja 19 lat p騧niej...

W Czechach i na S這wacji trwaj w豉郾ie uroczysto軼i 19. rocznicy Aksamitnej Rewolucji. Uliczne demonstracje oraz strajk generalny w listopadzie 1989 roku doprowadzi造 do odsuni璚ia komunist闚 od w豉dzy.

Zuzana Mistr璭ov, dzi wiceprzewodnicz帷a S這wackiej Akademii Filmowej i Telewizyjnej, a w roku 1989 dzia豉czka studenckiej opozycji demokratycznej, wspomina wydarzenia tamtego czasu. – W listopadzie 1989 wyst瘼owali鄉y przeciw nieprzyjacielskiemu re磨mowi. Dzi ju tak wielkiego „nieprzyjaciela” jak „re磨m” nie mamy. Za to mamy wielu ma造ch. Orientacja w tym, co jest s逝szne jest bardzo trudna. Zaczynamy szuka odpowiedzi na pytanie, czy spo貫cze雟two ca趾owicie nie zniszczy si豉 pieni康za i arogancja w豉dzy – pisze na 豉mach s這wackiego dziennika „Sme”.

Rok 1989 by nie tylko w Czechos這wacji, ale w ca貫j Europie 字odkowej, czasem nadziei. Gdy si璕n望 do najwa積iejszych tekst闚 pisanych przez dysydent闚 (cho熲y „Si造 bezsilnych” V塶lava Havla) 豉two odtworzy, jakie nadzieje przy鈍ieca造 zmianom. Nie chodzi這 jedynie o wolno嗆 s這wa, zgromadze i wolno嗆 podr騜owania. To nie mia豉 by kopia Zachodu. Europa 字odkowa mia豉 by now jako軼i, opartym na wsp鏊nocie drugim (zdrowym) p逝cem Europy. 荑cze郾i intelektuali軼i zdecydowanie charakteryzowali Europ Zachodni - pisali o kryzysie zachodniej cywilizacji, dehumanizacji, niebezpiecznej sile pieni康za.

Gdy spojrze na dzisiejsz Europ 字odkow, tutejsze rozwarstwienie spo貫czne, deformacj kapitalizmu, szerz帷y si nacjonalizm i populizm to zadziwiaj帷e jak spo貫czna pami耩 potrafi by kr鏒ka i fragmentaryczna.

 

03:03, lukaszgrzes
Link Dodaj komentarz »
poniedzia貫k, 17 listopada 2008
Czy Tw鎩 parlamentarzysta zda豚y matur?

Wygra Barack Obama. Prezydent Francji Nicolas Sarkozy wys豉 gratulacj do zwyci瞛cy, w kt鏎ych b喚dnie napisa jego nazwisko. Prezydent Lech Kaczy雟ki nie pomyli si w nazwisku prezydenta-elekta. Za to pogratulowa mu, 瞠 zosta przyw鏚c kraju, kt鏎y nie istnieje. Nie ma Stan闚 Zjednoczonych Ameryki P馧nocnej, s po prostu Stany Zjednoczone Ameryki. Przeciwnicy prezydenta g這郾o wytykaj mu brak kompetencji. Na politycznych blogach i forach internetowych zawrza這.

Oburzeni krytycy prezydenta zapominaj, 瞠 brak kompetencji to cz瘰ta cecha wielu naszych polityk闚. Przynale積o嗆 partyjna nie ma tu nic do rzeczy. Po maturach dziennikarka postanowi豉 politykom zada pytania, z kt鏎ymi musieli zmaga si maturzy軼i podczas egzaminu z Wiedzy o spo貫cze雟twie na poziomie podstawowym. Marek Borowski (SDPL) nie potrafi poprawnie odszyfrowa skr鏒u OBWE, Janusz Dzi璚io (PO) nie wiedzia, kiedy Polska wst徙i豉 do UE, ani co znaczy WTO. W zesz造m roku dziennikarze RMF-u zach璚ili polityk闚 do napisania testu, kt鏎y na zako鎍zenie szko造 zdaj uczniowie 6 klasy. Najgorzej wypad Kazimierz Kutz (PO), kt鏎y zdoby 11 punkt闚 na 40 mo磧iwych, Grzegorz Schetyna (PO) 27 a Zbigniew Wasserman (PiS) 28.

Jasne, 瞠 politycy nie mog wiedzie wszystkiego. Jednak partie zamiast wydawa olbrzymie pieni康ze na telewizyjne reklamy wyborcze lub tysi帷e billboard闚 powinni mie za sob grupy ekspert闚 – polityczne think tanki, kt鏎e im doradzaj. Dzi m這dzi ludzie trafiaj do polityki nie dzi瘯i swojej wiedzy i pracowito軼i, ale lojalno軼i. Dop鏦i to si nie zmieni, dop鏒y b璠ziemy czyta o kolejnych „wpadkach” naszych polityk闚.

 

niedziela, 16 listopada 2008
Indie rock po s這wacku

W豉郾ie rozpocz掖 swoj dzia豉lno嗆 portal indie.sk, kt鏎y prezetuje s這wacki indie rock. Na pocz徠ku jego dzia豉lno軼i pada fundamentalne pytanie: Czy indie rocka mo積a 酥iewa po s這wacku? Sami oce鎍ie:

SAKO "Oby醀jn dni"

A to z koncertu:


Lampy svietia v tme Trochu hluku
Na ulici je
Oby醀jn dni
To sa st嫛a

V鞏y si mysl璥, 頡 som stretol
Tch na ktorch mi z嫮e橙
S pocitom vetra v chrbte
Trochu 蒼 to zamraz

Oby醀jn dni
as je pomal
R墂 ti vysvetl璥
o by sme mali

Vyskytli sa veci, ktorm
Porozumie ka鞏 z n嫳
Bu primn k mojim ot嫙kam

Dni plyn ako sny
ako more, rann vzduch
dnes rad鈹j osta le靠
ni nemus竁 ukradn

Ju wiesz? Oddaj sw鎩 g這s na
www.indie.sk
http://www.myspace.com/thesako
01:24, lukaszgrzes
Link Dodaj komentarz »
pi徠ek, 14 listopada 2008
S這wacki s康 cenzuruje media

Tak Kacprze,jest tu naprawd fajnie. Chcia貫m sobie nawet pokpi, 瞠 S這wacy 篡j tym, i UE zdecydowa豉, 瞠 og鏎ki mog by krzywe. Bo to by g堯wny news dziennika „Sme”. Ale to by這 wczoraj, dzi S這wacja 篡je powa積ymi rzeczami.

S這wacki s康 cenzuruje media. Radio Viva ma zap豉ci kar w wysoko軼i 1 milion koron (ok. 120 tys. z這tych). Radiu grozi likwidacja.

W pa寮zierniku 2004 roku radio poinformowa這, 瞠 policja oskar篡豉 s璠ziego Jozefa Soro鋱na o oszustwo. S璠zia zosta p騧niej uniewinniony. Viva wyemitowa豉 wypowied z konferencji prasowej 闚czesnego ministra spraw wewn皻rznych Vladim甏a Palki. Dziennikarka podzieli豉 wypowied ministra Palki i upro軼i jej sens.

Wed逝g s康u w ten spos鏏 dosz這 do naruszenia praw s璠ziego i obrazy s康u. Prawniczka Zuzana Dlugo雊v wyrok oceni豉 jako „niezrozumienie podstawowych zasad wolno軼i wypowiedzi”.

Niepokoi tak瞠 decyzja s康u ni窺zej instancji, kt鏎y orzek, 瞠 media maj bra odpowiedzialno嗆 za nieprawdziwe s這wa polityk闚.

 

20:21, lukaszgrzes
Link Dodaj komentarz »
Kiczowaty pisarz Milan Kundera

 

S這wacki tygodnik „T鞏e” (ok豉dka z Jamesem Bondem) publikuje rozmow z Alexandrem Tomskm. Rozm闚ca nie jest w Polsce osob dobrze znan, inaczej wygl康a to w Czechach i na S這wacji. Alexander Tomsk urodzi si w 1947 roku w Czechos這wacji w rodzinie 篡dowskiej. Jego matka by豉 Polk. Kiedy wojska Uk豉du Warszawskiego wkroczy造 w roku 1968 do Czechos這wacji, matce przypomnia豉 si trauma polskiego roku 1939 i wys豉豉 go do Anglii. Uko鎍zy Londyn School of Economics i filozofie tomistyczn na Londyn Instytut of Education. Wyk豉dowca uniwersytecki, wydawca emigracyjny i zadeklarowany konserwatysta. Krytyk pa雟twa opieku鎍zego.

MILAN KUNDERA

 

Gdy wi瘯szo嗆 czeskich intelektualist闚 – po tym jak tygodnik „Respekt” oskar篡 Kunder o napisanie w 1950 roku donosu na koleg - stan窸a w obronie czeskiego pisarza, Alexander Tomsk nale篡 do jego najzagorzalszych krytyk闚. Przyjaciele Kundery m闚ili, 瞠 dziennikarze swe zarzuty – zgodnie ze star zasad - powinni potwierdzi u innego niezale積ego 廝鏚豉. Tomsk w wywiadzie m闚i: „Historia zapisa豉 tylko jeden dow鏚 i jest to dow鏚 empiryczny. Ma這 wa積y milicjant zapisa zeznanie ma這 wa積ego studenta, kt鏎y nazywa si Milan Kundera”. Nast瘼nie przechodzi do krytyki wsp馧czesnej czeskiej inteligencji (w du瞠j mierze zaanga穎wanej kiedy w budow komunizmu), kt鏎a, w jego ocenie, nie uznaje fakt闚.

Dyskusja o donosie Kundery to tak naprawd – wed逝g konserwatywnego politologa - dyskusja o latach 50. w Czechos這wacji. Nale篡 pami皻a, 瞠 w Czechach (inaczej ni na S這wacji czy w Polsce) komuni軼i doszli do w豉dzy w demokratycznych wyborach. Dzisiejsi czescy intelektuali軼i nie chc przyzna, 瞠 lata 50. by造 zbrodnicze i opiera造 si na k豉mstwie, niesprawiedliwo軼i i donosach. W ten spos鏏 usprawiedliwiaj swoj m這do嗆 i zaanga穎wanie w budow komunizmu.

Ciekawym jest fakt, 瞠 w obronie Kundery g這s zabra sam V塶lav Havel, kt鏎ego nie spos鏏 nazwa komunistycznym aparatczykiem i kt鏎y to polemizowa z Kunder ju w latach 60. cho熲y o ocen Praskiej Wiosny. Tomsk zachowanie Havla t逝maczy ch璚i podtrzymania wypracowanego wcze郾iej konsensusu, kt鏎ego wiele os鏏 jest dzi zak豉dnikami.

Tomsk uwa瘸, 瞠 Milan Kundera jest z造m pisarzem, kt鏎y tworzy kiczowat i niemoraln literatur. To, 瞠 jest mo瞠 najpopularniejszym czeskim pisarzem nic dla niego nie znaczy. Wszak Daniel Steel te jest popularna i nic z tego nie wynika – dodaje z ironi. „W roku 1983 uczestniczy貫m w dyskusji o tw鏎czo軼i Milana Kundery, kiedy wyszed specjalny numer czasopisma Sv駤ectv, w kt鏎ej wielu najwa積iejszych czeskich krytyk闚 literackich m. in. Vohryzek i Jungmann napisali o Kunderze bardzo krytyczne rozprawy. Kundera jest z造m pisarzem, a jego gwiazda ju dzi przemin窸a” – dodaje. Na czym zatem polega豉 popularno嗆 Kundery? Na fascynacji jego ide niezno郾ej lekko軼i bytu, poprzez kt鏎a wmawia swym czytelnikom, 瞠 jedyne znaczenia maj wolno嗆, hedonizm i ca趾owite uwolnienie si od wszelkich ogranicze.

KOMUNIZM W CZECHOSΜWACJI

Dziennikarze pr鏏uj docieka sk康 bra豉 si popularno嗆 komunizmu, idei, kt鏎a wedle nich jest ju pass. Dla Tomskiego komunizm to zast瘼nik religii, a jego pocz徠ek da豉 Francuska Rewolucja. Komuni軼i d捫 do zbudowania nowego lepszego 鈍iata na ziemi, ale nie odrobili lekcji i nie przeczytali dzie Adama Smitha.

ANTYSEMITYZM

Tomsk – jak przysta這 na tomistycznego filozofa – zna si na wszystkim. Zatem radzi sobie tak瞠 z pytaniami o moraln ocen dzia豉nia Piusa XII (broni papie瘸) oraz o antysemityzm. Buduje robocz hipotez, im dalej na wsch鏚 tym wi瘯sze nat篹enie antysemityzmu. Przyk豉dem tego ma by Polska. Polska zachodnia a Polska wschodnia w nasileniu antysemityzmu – wed逝g Tomskiego – r騜ni si zdecydowanie.

CZESKA KULTURA

Je郵i Kundera nie jest wielkim pisarzem, podobnie jak Bohumil Hrabal i Josef 姍voreck, to kto jest czeskim pisarzem 鈍iatowego formatu ostatnich lat – pytaj dziennikarze. Tomsk uwa瘸, 瞠 jest jedno wielkie dzie這 literatury czeskiej: „疾lary” Kv鮅y Leg嫢ovej. „To taki czeski Szekspir” – dodaje. A Havel? „Havel to nie Mro瞠k, nie ma 瘸dnego por闚nania”. Jest jeszcze jeden dobry czeski film – „Zabi Skala”, ale by mo瞠 dlatego, 瞠 graj w nim polscy aktorzy (nie 瘸rtuj, cytuj dok豉dnie).

A relacja mi璠zy Czechami a S這wakami? „J瞛yk czeski jest dla S這wak闚 oknem na 鈍iat. Relacje te s asymetryczne”.

 

01:00, lukaszgrzes
Link Komentarze (2) »
poniedzia貫k, 10 listopada 2008
Anderman u鄉ierca samego siebie

 

Polscy pisarze nie cz瘰to trafiaj na portale plotkarskie. Pudelek.pl, Plotek.pl prezentuj zazwyczaj szczeg馧y 篡cia aktor闚, piosenkarzy, sportowc闚 i innych celebrity. Niedawno zago軼i tam pisarz Janusz Anderman. Literatura te potrafi zaw豉dn望 umys豉mi mas – mo積a by這by pomy郵e. Tak, ale pod warunkiem, 瞠 literat ma popularn 穎n – aktork, kt鏎a wyrzuci豉 go z domu. W豉郾ie o tym jest ta ksi捫ka.

Marek Torm przyje盥瘸 do Krakowa z misternym planem. W go軼innym mieszkaniu swojego wydawcy zamierza pope軟i samob鎩stwo. To w tym mie軼ie 鈍i皻owa najwi瘯sze sukcesy. To tu jako m這dy, ale dojrza造 student prze篡wa najwi瘯sze fascynacje seksualne, to tu odnosi pierwsze literackie sukcesu i wi鏚 prym na salonach studenckiej opozycji.

Zokna mieszkania na wie篡 w samym centrum miasta, gdzie kiedy znajdowa豉 si Izba Przemys這wo-Handlowa obserwuje dzisiejszy Krak闚 i por闚nuje go z miastem sprzed 30 lat. To spojrzenie inspiruje go do czasem fascynuj帷ych, a czasem przyd逝gich i przynudnawych obserwacji Polski po roku 1989. Samob鎩stwo ma by genialnym planem promocji jego ksi捫ek, przy okazji swoj 鄉ierci chce ukara znienawidzon 穎n piosenkark.

Anderman dba o szczeg馧y swojej opowie軼i i sprawia wra瞠nie, 瞠 to powie嗆 z kluczem. Dok豉dnie opisuje istniej帷e mieszkanie, budynek wydawnictwa, przytacza fragmenty z ksi璕i pami徠kowej, do kt鏎ej wpisuj si mieszkaj帷y tutaj autorzy. Jednak autora nie mo瞠my uto窺amia z g堯wnym bohaterem. Przecie „nawet je郵i wiele szczeg馧闚 bohater闚 nie udaje si dopasowa do realnej postaci, i tak [czytelnicy] upieraj si, 瞠 odkryli tajemnicze zamierzenie autora, kt鏎ego w dodatku, gdy narracja prowadzona jest w pierwszej osobie, uto窺amiaj z bohaterem i za nic nie chc przyj望 do wiadomo軼i, 瞠 to niemo磧iwe” – pisze Anderman w swojej ksi捫ce.

Szkoda, bo Pudelek.pl i Plotek.pl mog造by pom鏂 zrobi z tego bestseller.

Janusz Anderman, „To wszystko”, Wydawnictwo Literackie, 2008.

18:38, lukaszgrzes , KSI*KI
Link Dodaj komentarz »
czwartek, 06 listopada 2008
Oda do Plotka

Pose Tadeusz Arkit z PO postanowi wypowiedzie wojn portalom plotkarskim. Na szcz窷cie nie postuluje ich zamkni璚ia. Jak przysta這 na liberalnego konserwatyst przekonuj, 瞠 wystarcz jedynie dotkliwe, wysokie kary finansowe. Pomys jest bez sensu, ale trzeba by wyj徠kowo nieprzechylnym, by nie dostrzec jego dobrych stron. Ot騜 politycy znajduj czas i zagl康aj do Internetu. To bardzo obiecuj帷e, wszak nowoczesny Internet daje olbrzymie mo磧iwo軼i.

Nie jestem go這s這wnym, kiedy m闚i, 瞠 politycy nie maj zbyt wiele czasu. Jeszcze b璠帷 studentem wraz ze znajomymi chodzili鄉y na otwarte spotkania z politykami i pytali鄉y o ich ulubionego bohatera literackiego i o to, jak ksi捫k ostatnio przeczytali? Politycy – niewa積e z jakiej partii - odpowiadali z zak這potaniem raczej tak samo: mamy ma這 czasu na czytanie. Obecny premier, po chwili namys逝, doda, 瞠 jego ulubionym bohaterem literackim jest Kubu Puchatek.

 

Gdy id wybory, gdy badania popularno軼i lec na 貫b na szyj, w闚czas politycy lubi pokazywa si na portalach plotkarskich – przyjd z psem do Sejmu, powiedz gdzie b璠 si opala w wakacje, gdzie zjedz z 穎n kolacje lub zorganizuj konferencj prasow ze sztucznym penisem. Kiedy nie maj w tym ju 瘸dnego celu – nie lubi by podgl康ani.

Tadeusz Arkit m鏬豚y zaproponowa wprowadzenie obowi您kowej filozofii do gimnazjum. W闚czas zainteresowa這by to mo瞠 15 os鏏. Zaproponowa cenzur serwis闚 plotkarskich i zaraz na nie trafi. Te witryny ogl康aj miliony Polak闚. Mo積a zapyta cynicznie, czy nie o to mu chodzi這? Pose rozpocz掖 co, co 鄉ia這 mo積a nazwa – za znanym telewizyjnym show - politycznym ta鎍em na lodzie.

 

02:45, lukaszgrzes
Link Komentarze (4) »