czwartek, 30 kwietnia 2009
D逝gi 赧kend

Kto dzi ma czas na czytanie?




WWW, Prahem
Na myspace
16:11, lukaszgrzes
Link Dodaj komentarz »
Z g逝pot sami bogowie walcz nadaremno


Niedawno ogl康a貫m biograficzny film o Che Guevarze w re篡serii Stevena Soderbergha. W jednym z najpopularniejszych s這wackich kin, na ten film przysz造 tylko dwie osoby. Zdziwi這 mnie to, bo wiem, 瞠 w Polsce obraz cieszy si do嗆 du篡m zainteresowaniem. Pomy郵a貫m, 瞠 gdy krajem rz康zi „niby lewicowy” populista Fico, obywatele mo瞠 nie maj ochoty my郵e o trockistowskich rewolucjach.


Nie przysz這by mi do g這wy dzieli si z kim t opowie軼i, gdybym nast瘼nego dnia w s這wackiej gazecie nie przeczyta pewnego o鈍iadczenia. Ot騜 Fico przekonywa s這wackich dyplomat闚, 瞠 musz jak najszybciej nawi您a dobre stosunki dyplomatyczne i ekonomiczne z Kub. Dlaczego? Czy瘺y sta這 si na Kubie co, o czym zapomnia造 napisa polskie media? Nie. Fico t逝maczy, 瞠 je郵i S這wacy nie zaczn dzia豉, kto inny przejmie kuba雟kie rynki zbytu, na kt鏎ych to kiedy znacz帷o obecna by豉 Czechos這wacja.


To mi這, 瞠 Fico w dobie kryzysu walczy o s這wackie rynki zbytu, ale mo瞠 warto przypomnie mu pewn rzecz. Na Kubie w wi瞛ieniach ci庵le przebywaj wi篥niowie polityczni. Yoani S嫕chez – kuba雟ka blogerka (jej blog, tak瞠 po polsku, mo積a czyta na stronie http://www.desdecuba.com/generaciony) uznana przez tygodnik „Time” oraz magazyn „Foreign Affairs” za jedn z najbardziej wp造wowych os鏏 na 鈍iecie – walczy o woln Kub. Sama nie ma dost瘼u do Internetu. Pisze swojego bloga na w豉snym komputerze, potem te teksty w kawiarenkach internetowych wysy豉 mailem do swoich przyjaci馧, kt鏎zy umieszczaj je na jej blogu. Dlaczego? Pewnie nie chce trafi do wi瞛ienia. My郵, 瞠 to troch wa積iejszy problem ni dodatni wymiar bilansu handlowego S這wacji.


Friedrich von Schiller przekonywa, 瞠 „z g逝pot sami bogowie walcz nadaremno”. Mia racj, cho powiedzia to na d逝go przed tym jak premierem zosta Robert Fico.

16:07, lukaszgrzes
Link Dodaj komentarz »
Karol Marks "Kapita"

 

Gdy my郵 o komunizmie przypominam sobie w豉郾ie ten bilbord, kt鏎y mijam id望 na przystanek na bratys豉wsk Patronk.

 

02:04, lukaszgrzes
Link Komentarze (1) »
鈔oda, 29 kwietnia 2009
Dlaczego (chyba) nie zag這suj w eurowyborach


Visitor Map

Co Pa雟two planuj robi 7 czerwca? My郵, 瞠 pogoda dopisz, dlatego spr鏏uj z tego skorzysta. Usi康 na kawie na rynku w Cieszynie z widokiem na by造 hotel Pod Brunatnym Jeleniami. P騧niej pospaceruj wzd逝 cieszy雟kiej Wenecji i zawitam do kt鏎e - owianej legendami opowiadanych przez student闚 tamtejszego wydzia造 U - knajpki. Gdy pogoda nie b璠zie sprzyja spacerom, po鈍i璚 niedziel na lektur 854 stronicowej powie軼i genialnego czeskiego pisarza Josefa Skvoreckiego „Przypadki in篡niera ludzkich dusz", kt鏎a niedawno ukaza豉 si po polsku.

Politycy niewiele robi, by zmieni moje plany. Prezydent ju dawno zawetowa ustaw, kt鏎a umo磧iwia豉by przeprowadzenie dwudniowego g這sowania. Jedna z partii lewicowych pr鏏owa豉 na swoje listy zaprosi Kasi Klich, znan z piosenki „zamieni Ciebie na lepszy model". Ca豉 kampania toczy si wok馧 spor闚, kt鏎e niewiele (je郵i nie nic) maj wsp鏊nego z Parlamentem Europejskim. A Prawo i Sprawiedliwo嗆 na swojej stronie internetowej nawet s這wem nie pisze o wyborach do europarlamentu. Jedynym sposobem na zmian tej sytuacji wydaje si pokazanie czerwonej kartki politykom i wybranie spaceru w Cieszynie lub lektury Skvoreckiego. Mo瞠, gdy do wybor闚 p鎩dzie mniej os鏏 ni ogl康aj帷ych „Taniec z gwiazdami", politycypostawisobie pytanie, czy taki system partyjny jest nam w og鏊e potrzebny?

Napisa貫m komentarz w podobnym tonie do jednej gazety. Wiem, 瞠 tym tekstem postawi貫m, by mo瞠, w trudnej sytuacji szefa dzia逝 opinie, wszak dziennikarze powinni namawia obywateli do g這sowania. By mo瞠 m鎩 promotor politolog, kt鏎y przeczyta tamten tekst zdziwi si, 瞠 jego doktorant stroni od polityki. Trudno. Jestem szczery. Na dzi nie wybieram si na wybory. Politycy maj jeszcze miesi帷, bym by mo瞠 zmieni swoj decyzj.

12:10, lukaszgrzes
Link Komentarze (3) »
poniedzia貫k, 20 kwietnia 2009
Havel - prezydent prawdy

„Obywatel Havel” to film przynajmniej w kilku aspektach niezwyk造. To chyba jeden z niewielu (je郵i nie jedyny) film dokumentalny o 13. latach prezydentury. Havel zgodzi si, by kamera by豉 z nim wsz璠zie – na spotkaniach oficjalnych, prywatnych, na spacerach i pogrzebie jego ukochanej 穎ny Olgi. W ten spos鏏 powsta這 48 godzin materia逝, z czego my mo瞠my obejrze prawie 2 godziny. Pomys這dawc filmu i pierwszym re篡serem jest tragicznie zmar造 Pavel Kouteck, kt鏎y zgin掖 podczas kr璚enia swojego kolejnego dokumentalnego filmu o ludziach wspinaj帷ych si na wysokie budynki. Jego dzie這 doko鎍zy Miroslav Janek. „Obywatel Havel” otrzyma tak瞠 pierwszego historycznego Czeskiego Lwa w kategorii filmu dokumentalnego. Wyj徠kowy jest tak瞠 bohater filmu. Havel pozostaje jednym z najciekawszych wsp馧czesnych intelektualist闚. Prezydent-filozof i moralista, jeden z pierwszych sygnatariuszy Karty 77, dramatopisarz i eseista. Jego rewelacyjna „Si豉 bezsilnych”, kt鏎 zwykli鄉y odczytywa jedynie jako krytyk komunistycznego totalitaryzmu, by mo瞠 ju nied逝go i zas逝瞠nie oka瞠 si docenion krytyk konsumpcjonizmu i kapitalizmu, napisan d逝go przed wprowadzeniem tego ostatniego. Przecie Havel pisa sw鎩 najbardziej znany esej w komunistycznej Czechos這wacji.

W chronologicznej perspektywie poznajemy Havla jako osob nad wyraz pedantyczn, kt鏎a wyj徠kowo dba o sw鎩 wygl康 oraz wystr鎩 wn皻rz, w kt鏎ych przebywa. Wida, 瞠 prezydent jest cz這wiekiem teatru, 獞iczy ka盥y element swojego wyst徙ienia (drobiazgowo planuje nawet starcie tablicy i powieszenie rysunku). Dba tak瞠 o sw鎩 polityczny PR – w闚czas, gdy oprowadza po Hradczanach cz這nk闚 zespo逝 The Rolling Stones, czy zaprasza Billa Clintona na koncert jazzowy. Czeski prezydent pozostaje jednak m篹em stanu, kt鏎y zna swoje miejsce, swoje obowi您ki, szanuje swoich politycznych oponent闚 i wie, co pragnie zrobi dla swojego kraju. W pewnym momencie Havel dokonuje definicji swojej prezydentury m闚i帷, 瞠 chce by prezydentem prawdy, a nie prezydentem k豉mstwa.

 

Oczywi軼ie jestem 鈍iadom czeskich kryzys闚 rz康owych, kt鏎e pojawia造 si w ci庵u ostatnich prawie 20. lat, ale 瘸逝j, 瞠 my Polacy nie mamy swoje Havla. To wielkie szcz窷cie Czech闚, 瞠 maj swojego Pana Prezydenta.

 

02:09, lukaszgrzes
Link Komentarze (1) »
pi徠ek, 17 kwietnia 2009
Bez w鏚ki prawdy nie pojmiesz

 

Andriej Kurkow nale篡 do tych wsp馧czesnych rosyjskoj瞛ycznych pisarzy, kt鏎zy ciesz si ogromn popularno軼i na Zachodzie. Urodzi si w Budogoszczy w okr璕u leningradzkim. Mieszka w Kijowie. Jest autorem powie軼i t逝maczonych na 31 j瞛yk闚 oraz ksi捫ek dla dzieci. W Polsce znany jest dzi瘯i rewelacyjnej powie軼i „Kryptonim Pingwin" oraz „Ostatniej mi這軼i prezydenta". W豉郾ie nak豉dem Noir sur Blanc ukaza豉 si jego trzecia ksi捫ka po polsku. „Prawo 郵imaka" jest kontynuacj przyg鏚 Wiktora Zo這tariowa, bohatera ksi捫ki „Kryptonim Pingwin".

Kurkow jest wzi皻ym scenarzystom filmowym, co s造cha tak瞠 w jego powie軼iach. Silnie zarysowani bohaterowie, brak nudy i niepotrzebnych d逝篡zn, a akcja ksi捫ki rozwija si z szybko軼i najlepszych powie軼i 這trzykowskich. Wiktor jest sfrustrowanym literatem, kt鏎ego nie chc drukowa 瘸dne kijowskie dzienniki. Pewnego dnia wszystko si zmienia. Dostaje prac jako autor nekrolog闚. S瘯 w tym, 瞠 bohaterowie jego tekst闚 - elita ukrai雟kiego biznesu i 鈍iata przest瘼czego (w ksi捫ce zazwyczaj ten podzia nie jest dychotomiczny) - jeszcze 篡j. Z czasem gin w niewyja郾ionych okoliczno軼iach. Pogrzeb to ostatnia impreza, jak mo積a wyprawi cz這wiekowi, nic dziwnego w tym, 瞠 poch闚ki ukrai雟kich biznesmen闚-przest瘼c闚 przeobra瘸j si w prawdziwe wydarzenia towarzyskie. We wszystkich nich uczestniczy Wiktor w towarzystwie najwa積iejszego go軼ia, 瘸這bnika - pingwina Miszy, kt鏎ego g堯wny bohater przygarn掖 z kijowskiego zoo. Pewnego dnia inny dziennikarz otrzymuje zlecenie, by napisa nekrolog Wiktora...

W „Prawie 郵imaka" Wiktor, po tym jak ukry si przed zab鎩cami na antarktycznej stacji badawczej, postanawia wr鏂i do Kijowa i odnale潭 Misz. Plan oka瞠 si wyj徠kowo trudny do realizacji, a Kurkow swojego bohatera wy郵e w podr騜 niczym z „W 80 dni dooko豉 鈍iata" Juliusza Verne'a. Co prawda uratowanie pingwina zajmie Wiktorowi o wiele wi璚ej dni, ale kolejne zadania b璠 r闚nie niebezpieczne. Sfrustrowany literat b璠zie politycznym pijarowcem, asystentem pos豉, kochankiem bogatej Azjatki mieszkaj帷ej w Moskwie, m篹em c鏎ki bo郾iackich zbrodniarzy wojennych, kt鏎zy pod przykrywk uciekaj do Argentyny oraz pracownikiem czecze雟kiego krematorium. Wszystko po to by nigdy nie wr鏂i do niebezpiecznej profesji autora „krzy篡k闚" jak slangu nazywani s dziennikarze pisz帷y nekrologi.

Kurkow gdzie obok snuje analiz ukrai雟kiej i rosyjskiej sytuacji spo貫czno-politycznej lat 90. „Wieczorna Moskwa b造szcza豉 znacznie mocniej ni wieczorny Kij闚. By這 po prostu wi璚ej 鈍iat豉 i kolor闚, wi璚ej wybuja貫j ambicji i k逝j帷ej w oczy pychy wobec ca貫go 鈍iata" - pisze. Bawi si elementami rosyjskiej kultury. Pingwin Misza bywa „na trzeciego" kompanem do w鏚ki, bez kt鏎ej - jak m闚i rosyjskie powiedzenie przypominane przez autora - prawdy nie pojmiesz. Jakiej? Cho熲y tej - jak przekonuje Wiktor - „brak szans daje znacznie wi璚ej swobody ni ich nadmiar". A tak瞠, 瞠 „mniej wiesz - d逝瞠j po篡jesz".

A czym jest tytu這we „prawo 郵imaka"? Zbiorem zasad post瘼owania Siergieja Paw這wicza, gangstera z ambicjami politycznymi. Jedna z najwa積iejszych zasad prawa 郵imaka brzmi: „tylko w swoim domku jeste bezpieczny, a gdy Twoje ambicje urosn i Tw鎩 domek stanie si dla Ciebie za ma造, zmie go na wi瘯szy, ale przy zmianie uwa瘸j, bo podczas niej, przez chwil jeste ca趾owicie bezbronny". Mo瞠 w豉郾ie przede wszystkim o tym jest ta ksi捫ka.

Andriej Kurkow, Prawo 郵imaka, prze. Henryk Ch造stowski, Noir sur Blanc, Warszawa 2009, ss. 368, cena 35,00 z

10:28, lukaszgrzes
Link Komentarze (2) »
czwartek, 16 kwietnia 2009
Czytajcie klasyk闚

Odk康 pami皻am w D帳rowie G鏎niczej przy Pa豉cu Kultury Zag喚bia mie軼i si antykwariat. Jest tam do dzi. Wczoraj kupi貫m sobie w nim dramaty W這dzimierza Majakowskiego. W antykwariacie du瘸 p馧ka po鈍i璚ona jest lekturom szkolnym. W豉軼iciele - pomimo tocz帷ej si ci庵le dyskusji o skre郵eniu kolejnych utwor闚 z listy lektur szkolnych - wystawiaj tam klasyk. Obok „Ch這pc闚 z Placu Broni" Ferenca Moln嫫a mo積a znale潭 cho熲y „Przedwio郾ie" 疾romskiego. 畝dne z nich nie jest ju na li軼ie obowi您kowych lektur szkolnych, z kt鏎ej wykre郵ono tak瞠 wiele dzie klasyk闚 literatury niedawno czytanych obowi您kowo w ca這軼i. Niestety. Pe軟 (tym samym bardzo okrojon) list lektur znale潭 mo積a na stronie www.reformaprogramowa.men.gov.pl/rozporzadzenie, do kt鏎ej odwiedzenia zach璚am wszystkich zainteresowanych.

Kolejni ministrowie edukacji t逝macz skre郵anie klasyk闚 z listy lektur szkolnych, tym, 瞠 ksi捫ki te s dzi niezrozumia貫 dla wsp馧czesnego ucznia. Warto przypomnie im pewn anegdot. Znany rosyjski filozof heglista Alexandre Kojève zmuszony by wyemigrowa do Francji. Tam prowadzi zaj璚ia, kt鏎e cieszy造 si ogromn popularno軼i w鈔鏚 student闚, zw豉szcza tych o pogl康ach lewicowych. Gdy do Pary瘸 dotar造 wydarzenia rewolty studenckiej roku 1968, studenci poszli do Kojève'a z nadziej, 瞠 pomo瞠 im zorganizowa protesty. Co mamy robi, panie profesorze? - zapytali. - Czytajcie klasyk闚 i uczcie si greki - mia pono odpowiedzie filozof.

Oczywi軼ie nie jestem na tyle szalony, by namawia dzi do nauki greki. Jednak klasyk闚 warto czyta. Badania czytelnictwa pokazuj, 瞠 Polacy s w ogonie czytaj帷ych narod闚 cz這nk闚 Unii Europejskiej. 62 procent z nas nie przeczyta這 w ostatnim roku ani jednej ksi捫ki. To zatrwa瘸j帷y wynik. Szanujmy sw鎩 czas. Je郵i ju czytamy, si璕nijmy po klasyk闚. Mo積a spr鏏owa cho熲y od Majakowskiego.

11:55, lukaszgrzes
Link Komentarze (5) »
poniedzia貫k, 13 kwietnia 2009
Zachowuj si jak porz康ny trup


Je郵i wierz Pa雟two, 瞠 Czesi to Pepicy zajadaj帷y knedliki, pij帷y piwo, a jedynym czeskim pisarzem wartym czytania jest Bohumil Hrabal, lepiej nie czytajcie tej ksi捫ki, je郵i nie lubicie zmienia pogl康闚. Je郵i pragn Pa雟two dalej kojarzy S這wacj z g鏎ami, Janosikiem, zimowym odpoczynkiem i ciep造mi 廝鏚豉mi, pod 瘸dnym pozorem nie warto si璕a po t ksi捫k.


Kilkunastu czeskich i s這wackich autor闚 pisze niesamowite opowiadania z pogranicza fantastyki. W鈔鏚 nich jest Michal Hvoreck – najlepszy s這wacki pisarz m這dego pokolenia, autor znanego tak瞠 w Polsce zbioru opowiada „W misji idealnej czysto軼i”. Antologia pozwala smakowa opowie軼i w kr鏒kich odcinkach. Nie przypadkiem s這wo „robot” pochodzi z j瞛yka czeskiego.

 

Zachowuj si, jak porz康ny trup, antologia, t逝m. Alina Kalandyk, Fabryka S堯w, 2008.

14:07, lukaszgrzes
Link Dodaj komentarz »
pi徠ek, 10 kwietnia 2009
Krakowski newsletter

Stowarzyszenie SZCZYT KULTURY
i Klub Sztuki Filmowej MIKRO&mikroffala
Przegl康 Filmowy KINO NA GRANICY
VIVARTO
prezentuj

DKF MIKRO-ODEON

25. urodziny Kina MIKRO!

W czwartek 16 kwietnia o godzinie 20:00 zapraszamy do Kina MIKRO (ul. Lea 5, Krak闚)
na specjalny, przedpremierowy pokaz filmu dokumentalnego

O B Y W A T E L H A V E L

(Ob醀n Havel, re. Pavel Kouteck, Miroslav Janek, Czechy 2008)


W spotkaniu udzia wezm polscy przyjaciele Pana Prezdenta V塶lava Havla
ANDRZEJ JAGODZI垶KI i ZBIGNIEW JANAS.


W鈔鏚 widz闚 rozlosowana b璠zie akredytacja upowa積iaj帷a do wst瘼u na wszystkie wydarzenia
11. Przegl康u Filmowego KINO NA GRANICY
Cieszyn/esk T儦璯 28.04-3.05.2009
www.kinonagranicy.pl

sobota, 04 kwietnia 2009
Kundera to literacki Che Guevara

 

W ostatnim "Prz璕l康zie" opublikowa貫m tekst na 80. urodziny Milana Kundery. Tekst mo積a znale潭 PDF 1 oraz PDF 2Zgodnie z zasad, 瞠 nie musi by m康rze a wystarczy by by這 prowokacyjnie, postawi貫m tez, 瞠 Milan Kundera jest literackim Che Guevar.

Pono w najbli窺zym "Przegl康zie" polemika.

Aw Dzienniku Zachodnim rozmowa o Kunderze z dr. hab. J霩efem Zarkiem z Uniwersytetu 奸御kiego, jednym z najwi瘯szych znawc闚 tw鏎czo軼i czeskiego pisarza. DYLEMATY KUNDERY na portalu Dziennika Zachodniego.

23:43, lukaszgrzes
Link Komentarze (1) »