poniedzia貫k, 27 lipca 2009
Sieroty po Schengen

Andrzeja Stasiuka ogl康amy teraz w nowej roli - dramaturga. „Czekaj帷 na Turka” to sztuka napisana w ramach europejskiego projektu teatralnego Instytutu Goethego „After the Fall – Europe After 1989”. Jej premiera, w re篡serii Miko豉ja Grabowskiego, mia豉 miejsce w czerwcu w Starym Teatrze w Krakowie. Dok豉dno嗆 kronikarza wymaga, by wspomnie, 瞠 nie zebra豉 najlepszych recenzji. Ksi捫ka z tekstem dramatu w j瞛yku polskim i j瞛yku niemieckim ukaza豉 si w豉郾ie nak豉dem Wydawnictwa Czarne.

Akcja sztuki toczy si w Prze喚czy Dujawa w 豉鎍uchu Beskidu Niskiego, na granicy polsko-s這wackiej, ju po tym – jak zapewne – lokalni dygnitarze w 鈍ietle lokalnych fotoreporter闚 uroczy軼ie zniszczyli szlaban graniczny tu po wej軼iu Polska i S這wacja do strefy Schengen. Stasiuk portretuje lokalnych mieszka鎍闚 wsi: „Jeste鄉y sierotami szenge雟kimi. Jeste鄉y martwi. S造cha nasze g這sy, ale nie wykonujemy 瘸dnych uczynk闚, poniewa nie ma ju granic. Jeste鄉y martwi i s造cha tylko nasz 酥iew, nasz szenge雟ki lament, nasz sierocy ch鏎. W tym bezgranicznym 鈍iecie nasze 篡cie niewarte jest nic i znaczy tyle, co towar, na kt鏎y nie ma c豉. Tyle co towar, na kt鏎y nie ma c豉”. Sieroty czekaj na Turka. Nie jest to czekanie na Godota, bo w przypadku dramatu Stasiuka, podobnie jak w ksi捫ce Michala Viewegha „Cudowne 篡cie pod psem”, go嗆 przychodzi.

Oczekiwanym go軼iem jest Pani Salamina trzydziestoletnia tleniona Turczynka, kt鏎y planuje zarobi wielkie pieni康ze dzi瘯i realizacji projektu „Rozb鎩nicy na granicy”. Na by貫j granicy ma powsta park tematyczny „Przej軼ie graniczne w dawnej Europie Wschodniej”. Niestety – z przyczyn wiadomych – nie mo積a takiego projektu zrealizowa przy granicy rosyjskiej, na szcz窷cie jednak jest strefa Schengen. Wszystko ma by tak jak kiedy: druty, psy, rewizje, strzelanina, tortury i tak dalej. By mo瞠 powstanie klimat niczym z powie軼i „Wierny Rus豉n” Gieorgija W豉dimowa. Czy b璠zie tak na pewno? Nie jest to jeszcze przes康zone. Pani Salamina w鈔鏚 przemytnik闚 i os鏏, kt鏎e „zjad造 z瑿y” na granicy poszukuje doradc闚, by wszystko by這 wzorowo i nie odst瘼owa這 prototypowi. Przeszkod mog okaza si r騜nice kulturowe. Pani Salamina nie mo瞠 zrozumie, 瞠 „my S這wianie, tak mamy – jak si napijemy, to stygniemy”. Dochodz jeszcze tutejsze stereotypy: „z Cyganem mo積a 篡, tylko trzeba uwa瘸... Z ka盥ym mo積a, uwa瘸j帷... Z ka盥ym, ale nie z Turkiem... Jak na Turka b璠ziesz uwa瘸 od rana do wieczora...?”.

Z dramatu Stasiuka dociera dobitnie to, co by mo瞠 znamy ju z jego wcze郾iejszych tekst闚, czy chocia z rewelacyjnej „Deklaracji celnej” Bory 釅sicia – 鈍iat bez piecz徠ek wbijanych do paszport闚 przy ka盥ym przekroczeniu granicy, cho pe貫n wolno軼iowych idea堯w, wydaje si ubo窺zy i nudniejszy. Homogenizacja kultury sprawi豉, 瞠 – jak przekonywa Petr Pithart - „Europa 字odkowa przypomina stale powi瘯szaj帷y si parking”. Kofol, Zlatego Ba靠nta i Sm輐nego mn獳ha wypiera Carlsberg i Coca-cola. Idea貫m 篡cia jest Londyn – ogromna wielokulturowa metropolia, a nie niewielka Bratys豉wa. Chocia cz瘰to s造cha, 瞠 nasza Europa 字odkowa d逝go jeszcze nie pozostanie nudnym miejscem, to „Czekaj帷 na Turka” sprawia, 瞠 coraz trudniej jest w to uwierzy.

Andrzej Stasiuk, Czekaj帷 na Turka. Warten auf den Trken, na niemiecki t逝maczy Olaf Khl, Wydawnictwo Czarne, Wo這wiec 2007, cena 27 z.

14:53, lukaszgrzes
Link Komentarze (1) »
sobota, 11 lipca 2009
Jaroslav Ha鈹k

„Spo貫czno-polityczna historia Partii Umiarkowanego Post瘼u (w Granicach Prawa)” Jaroslava Ha隕a nale篡 do najciekawszych ksi捫ek autora popularnych „Przyg鏚 dobrego wojaka Szwejka podczas wojny 鈍iatowej”. Legenda czeskiej bohemy, anarchista, pisarz, dziennikarz i bywalec praskich knajp napisa t ksi捫k w 1911 roku, ale drukiem w Czechos這wacji ukaza豉 si ponad pi耩dziesi徠 lat p騧niej, dopiero w 1963 roku. Tytu這w parti Ha鈹k wraz z przyjaci馧mi pewnego dnia w knajpie za這篡 naprawd, p騧niej zarejestrowa i kandydowa z jej ramienia w wyborach samorz康owych w Pradze. „Nietrudno si domy郵i, jak mo瞠 wygl康a program Partii, je郵i o鈔odkiem 篡cia spo貫cznego i politycznego jest gospoda” - pisze w pos這wiu t逝macz ksi捫ki profesor Jacek Baluch, bohemista z Uniwersytetu Jagiello雟kiego i by造 ambasador Polski w Czechos這wacji i w Czechach.

Znane s legendy o sposobie pracy tw鏎czej Ha隕a. Pono ca造mi dniami przesiadywa w czeskich knajpach, a gdy zabrak這 mu pieni璠zy pisa szybko na kolanie jaki tekst, po czym jeden z bywalc闚 gospody zanosi go do wskazanej siedziby redakcji gazety i po chwili wraca z honorarium, kt鏎e natychmiast zostawa這 przepite. Nic wi璚 dziwnego, 瞠 „Spo貫czno-polityczna historia…” sk豉da si z kilkudziesi璚iu kr鏒kich i przepe軟ionych humorem opis闚 rzeczywisto軼i Europy 字odkowej pocz徠ku XX wieku.

Jaroslav Ha鈹k, Spo貫czno-polityczna historia Partii Umiarkowanego Post瘼u (w Granicach Prawa), przek豉d i pos這wie Jacek Baluch, Wydawnictwo Literackie, 2009, cena 38,00 z.

12:17, lukaszgrzes
Link Komentarze (2) »