pi徠ek, 20 marca 2009
By kobiet w Czechach

Ksi捫ki nie tyle co maj by dzi interesuj帷e, ale powinny si ukaza w odpowiednim momencie. Wydawca szuka rocznicy, marzy, by ksi捫ka rozpocz窸a kolejn dyskusj o generacji, a media o swojej nowo軼i poinformuje na facebooku lub za這篡 bohaterowi ksi捫ki fikcyjny profil na goldenline. Wydawnictwo Good Books na 8 marca zaproponowa這 nam antologi „O kobietach. Czeskie opowie軼i".

Wspomniany zbi鏎 tekst闚 czeskich autor闚 to kontynuacja „Zdrowych i weso造ch. Czeskie opowie軼i" - nie trudno zgadn望, kiedy ukaza si ten tytu. Wroc豉wskie wydawnictwo robi dobr robot, ksi捫ki wydane s fajnie, estetycznie, w obwolucie ze skrzyde趾ami - dok豉dnie tak jak popularne jest to u naszych po逝dniowych s御iad闚. Przy okazji cena ksi捫ki pozostaje na sensownym poziomie, co trudno czasem powiedzie o niekt鏎ych dzisiejszych nowo軼iach. Ale to tyle o ksi捫ce jako produkcie, zajmijmy si chwil tre軼i.

„O kobietach" to 9 opowiada wsp馧czesnych nam czeskich pisarzy. W鈔鏚 nich s tu znane nam dobrze takie czeskie pisarki jak: Halina Pawlowsk (nazywana niekiedy czesk Ew Drzyzg, prowadzi豉 popularny talk-show) czy Irena Douskov (znana nam jako autorka ksi捫ki „Dumny b康撚e"). Obok nich znalaz造 si te opowiadania Ivy Pek嫫kovej, Evy Hauserovej, Danieli Fischerovej i V鬳a Noskovej. Dziwi nieobecno嗆 w tym zestawie jednej z najpopularniejszych czeskich pisarek, feminizuj帷ej Ireny Obermannovej. O czeskich kobietach pisz te m篹czy幡i. Poza Petrem 奄bachem, publikuje tu Michal Viewegh - jeden z najciekawszych czeskich pisarzy popularnych, przez z這郵iwych nazywany najwi瘯sz czesk pisark. Ca這嗆 zamyka opowiadanie „Tanie 堯zko" Ivana Kl璥y. Interesuj帷ym jest fakt, 瞠 ksi捫ka ta jest t逝maczeniem antologii „Pov獮ky o 頡n塶h", kt鏎a ukaza豉 si w Czechach w roku 2007, ale czeskie wydanie r騜ni這 si troch zestawem opowiada. Nie by這 tam tekstu Ivana Kl璥y, co chyba przemawia na korzy嗆 czeskiego wydawcy. Wydaje si, 瞠 „Tanie 堯磬o" jest jednym z najs豉bszych opowiada w ca造m tomie, a opinia o tym, 瞠 Ivan Kl璥 pisze ca造 czas ksi捫ki na ten sam temat, kt鏎ych nie spos鏏 od siebie odr騜ni, nie nale篡 do rzadko軼i.

Czym jest czeska kobieco嗆? My郵, 瞠 nie uda odpowiedzie si na to pytanie po lekturze ksi捫ki, ale nie s康z, by wydawca postawi sobie w豉郾ie takie zadanie. Na pewno w Czechach - inaczej ni w Polsce - niemo磧iwa by豉by sprawa s康owa przeciwko kobietom opalaj帷ym si topless w miejscu publicznym. Czeszki z opowiada okazuj si bardziej otwarte, tak瞠 seksualnie. Wa積ym tematem ksi捫ki jest niemo積o嗆 racjonalnego poznania 鈍iata, pr鏏a zmierzenia si z cierpieniem oraz zazdro嗆. Zn闚 okazuje si, 瞠 najwi瘯szym wrogiem kobiety jest.. inna kobieta. Warto zwr鏂i uwag tak瞠 na jeszcze jedn kwesti. W dw鏂h na dziewi耩 opowiada pojawia si motyw wielokulturowo軼i. To nie przypadek. Autorem jednej z najwa積iejszych prozatorskich ksi捫ek w Czechach w zesz造m roku - nominowanym do presti穎wej nagrody Magnesia Litera (odpowiednik polskiej Nagrody Nike) - jest czarnosk鏎y Tom廜 Zme隕al, kt鏎ego ojciec pochodzi z Konga a matka z Czech. Zme隕al w swojej debiutanckiej ksi捫ce „Milostn dopis kl璯ovm p疄mem" opisuje 50 lat historii powojennej Czechos這wacji.

„O kobietach. Czeskie opowie軼i", antologia, t逝m. Katarzyna Dudzic, Tomasz Grabi雟ki, Jan Stachowski, Good Books, Wroc豉w 2009, cena 24,90 z.

02:36, lukaszgrzes
Link Komentarze (3) »
鈔oda, 18 marca 2009
M&M czyli Migalski czyta Marksa


W rozmowie Marka Migalskiego z Marcinem Zasad opublikowanej we wtorkowym Dzienniku Zachodnim jedna kwestia szczeg鏊nie przyku豉 moj uwag. Nie chodzi wcale o fakt, 瞠 – jak wynika z rozmowy – dr Marek Migalski wydaje si nie dotrzymywa swoich obietnic. Ot騜 za這篡 si z redaktorem Marcinem Zasad o to, 瞠 nie b璠zie kandydowa do Parlamentu Europejskiego i s這wa nie dotrzyma. Teraz ucieka przed sp豉t tego zak豉du.

Moj uwag zwr鏂i spos鏏, w jaki politolog dr Marek Migalski t逝maczy swoje wej軼ie w polityk. Ot騜 cytuje on „Tezy o Feurbachu” Karola Marksa - „filozofowie rozmaicie tylko interpretowali 鈍iat; idzie jednak o to, aby go zmieni”. To, 瞠 politolodzy maj kompleksy wobec filozof闚 i cytuj ich na ka盥ym kroku, by udowodni sensowno嗆 swojej dziedziny nie jest dla mnie 瘸dnym zaskoczeniem. Jednak wed逝g moich do鈍iadcze z regu造 powo逝j si na Karla Poppera czy krytyk przyczynowo軼i Davida Hume’a. Cytowanie po 1989 roku Karola Marksa, przez politolog闚 niezwi您anych ze 鈔odowiskiem Krytyki Politycznej, nie nale篡 do cz瘰tych zjawisk.

Ryszard Legutko w roku 2005 kandydowa z listy PiS. W闚czas ten konserwatywny krakowski filozof tak瞠 musia t逝maczy, dlaczego zostawia uniwersytet, student闚 i wchodzi w polityk. Legutko powo造wa si na warto軼i republika雟kie i cytowa Arystotelesa. Zgrabnie i dla swojego elektoratu. Dlaczego Marek Migalski powo逝je si na Karola Marksa? Naprawd nie mam poj璚ia. Cho ciekawi mnie, czy jego autorytety si jeszcze zradykalizuj. Mo瞠 na stronie internetowej Marka Migalskiego - kandydata do europarlamentu znajdziemy tak瞠 takie informacj: ulubiony film – „Dzienniki motocyklowe” Chee Guevary, ulubione ksi捫ki – „Kryzys socjaldemokracji” R騜y Luksemburg i Antonio Gramsci „Listy z wi瞛ienia”.

Panie doktorze: Hasta Siempre, Comandante!

01:06, lukaszgrzes
Link Komentarze (2) »
pi徠ek, 13 marca 2009
Jan Pato鋘a


13 marca 1977 po brutalnych wielogodzinnych przes逝chaniach przez czechos這wack S逝瘺 Bezpiecze雟twa zmar Jan Pato鋘a. By wielkim czeskim filozofem, wyk豉dowc uniwersyteckim i opozycjonist.

W 1976 roku w豉dza komunistycznej Czechos這wacji aresztuje cz這nk闚 zespo逝 Plastic People of the Universe i osoby zwi您ane z muzycznym i literackim undergoundem. To w豉郾ie w ich obronie jednocz si czescy opozycjoni軼i powo逝j帷 Kart 77, kt鏎ej pierwszymi sygnatariuszami obok V塶lava Havla i Milo鈴 H奫ka zostaje siedemdziesi璚ioletni filozof Jan Pato鋘a. Jeden z najwi瘯szych czeskich filozof闚 na co dzie stroni od muzyki rockowej, czyta Arystotelesa i po przej軼iu na przymusowa emerytur prowadzi w domu naukowe seminarium, kt鏎e cieszy si ogromnym zainteresowaniem. Jako jedna z najwa積iejszych postaci 鈔odowiska Karty 77 zostaje zatrzymany. Po jednym z przes逝cha umiera w praskim szpitalu.

Jan Pato鋘a urodzi si 1 czerwca 1907 roku w czeskim Turnovie. Jego ojciec by gimnazjalnym nauczycielem filologii klasycznej, matka by豉 酥iewaczk operow. Studiowa na Uniwersytecie Karola w Pradze. Jego prawdziw pasj sta豉 si filozofia. Na prze這mie lat 20. i 30. ubieg貫go wieku wyje盥瘸 na stypendium do Pary瘸, gdzie poznaje Edmunda Husserla i staje si jednym z najwybitniejszych uczni闚 tw鏎cy fenomenologii. W niemieckim Freiburgu s逝cha wyk豉d闚 Martina Heideggera. Po powrocie do Czechos這wacji anga簑je si w dzia豉lno嗆 Praskiego Ko這 Filozoficznego. Jest jednym z najwi瘯szych znawc闚 tw鏎czo軼i czeskiego filozofia, pedagoga i my郵iciela protestanckiego Jana Amosa Komenskiego, kt鏎a zwalczany przez ko軼i馧 katolicki znalaz schronienie w Polsce w 17. wieku. Jeszcze przed wojn, w 1937 roku uzyskuje habilitacj. Po roku 1945 wraca na Uniwersytet Karola w Pradze i od tego czasu spotykaj go ci庵貫 szykany ze strony w豉dz, przerwane na kr鏒ko w czasie Praskiej Wiosny.

Pato鋘a by mo瞠 najbardziej znany - tak瞠 w Polsce - jest jako autor eseju „Kim s Czesi?", kt鏎y przypomina repetytorium z historii Czech. To w nim przekonuje, 瞠 to w豉郾ie Czesi jako pierwszy z narod闚 s這wia雟kich przyst徙ili do kultury europejskiej. Autor dokonuje podzia逝 historii Czech na okres „wielki" - wymienia mi璠zy innymi ruch husycki, kiedy to historia Czech jest cz窷ci historii europejskiej. Czechy maj te sw鎩 „ma造" czas - kiedy czeska kultura zajmuje si sam sob i nie wnosi 瘸dnej warto軼i w obr瑿 kultury europejskiej, a taka sytuacja ma miejsce w XIX wieku podczas odrodzenia narodowego. Czeski filozof przypomina posta Huberta Gordona Schauera, kt鏎y pod koniec XIX wiek mia rzuci obrazoburcze dla Czech闚 pytanie - czym ten kraj zas逝篡 sobie na w豉sne istnienie? Schauer przekonywa, 瞠 prawo istnienia maj tylko te narody, kt鏎e tworz kultur europejsk.

Czeski eseista Josef Kroutvor w znanym tek軼ie „Europa 字odkowa: anegdota i historia" przekonuje, 瞠 Czesi ze wzgl璠u na swoj przynale積o嗆 do tej cz窷ci Europy nie maj wielkich filozof闚, maj za to wielu znakomitych powie軼iopisarzy. Gdyby nie Jan Pato鋘a mo積a by這by si z t tez ca趾owicie zgodzi.

 

00:37, lukaszgrzes
Link Komentarze (3) »
wtorek, 10 marca 2009
Moje propozycje na sezon og鏎kowy


Commodore 64 - niewiele os鏏 go dzi u篡wa

 

Dziennikarze nie maj 豉twego 篡cia. Cz瘰to pracuj do wieczora i bywa, 瞠 nie maj wolnych weekend闚. Zdarzaj si te i sytuacje ekstremalne. Ukrai雟ki pisarz Andriej Kurkow w genialnej powie軼i „Kryptonim Pingwin” sportretowa kijowskiego dziennikarza, kt鏎y niespodziewanie otrzyma dziwn propozycj. Zbiera informacj o bogatych politykach i biznesmenach, kt鏎zy p騧niej gin w niewyja郾ionych okoliczno軼iach. Okazuje si, 瞠 zostaje wpl徠any w wielk afer.


Bywa, 瞠 czasem te wszystkie niedogodno軼i potrafi przynie嗆 satysfakcj. Zw豉szcza, gdy dziennikarz wejdzie w posiadanie prawdziwego newsa. Ostatnio nasze media og這si造 informacj, 瞠 Jaros豉w Gowin i Janusz Palikot maj r騜ne pogl康y. To dosy niezwyk貫 i niespodziewane odkrycie poparte zapewne wielotygodniow prac reportersk. Inaczej nie spos鏏 odkry, 瞠 by貫mu redaktorowi naczelnemu konserwatywnego katolickiego miesi璚znika „Znak”, autorowi ksi捫ki o Tischnerze, kt鏎y wprost odwo逝je si do spo貫cznej nauki Jana Paw豉 II w kwestiach ideologicznych nie po drodze z fanem Gombrowicza i 穎陰dkowej gorzkiej oraz organizatorem konferencji prasowych, na kt鏎ych wyst瘼uje w koszulce z napisem „jestem z SLD”.


Media znaj poj璚ie sezonu og鏎kowego. Najcz窷ciej przypada on na okres wakacji, kiedy telewizja puszcza po raz setny „Czterech pancernych” i powtarza odcinki serialu „M jak mi這嗆”. O dziwo tym razem sezon og鏎kowy przypad na pocz徠ek marca. Dziennikarze mog czu si troch zaskoczeni. Dlatego s逝輳 kilkoma propozycjami temat闚 r闚nie odkrywczych jak informacj o ideologicznej r騜nicy mi璠zy Palikotem a Gowinem: John Lennon i Kurt Cobain nie 篡j, Rosjanie maj polityczne i gospodarcze interesy w rejonie Morza Kaspijskiego, suma k徠闚 wewn皻rznych tr鎩k wynosi 180 stopni a Kajtek i Kokosz to bohaterowie komiks闚.

22:11, lukaszgrzes
Link Komentarze (4) »
poniedzia貫k, 09 marca 2009
Who’s the King?


Platon postulowa, 瞠by rz康zili nami filozofowie. Na szcz窷cie si to nie uda這. Rz康z nami politycy, przynajmniej oni tak s康z. Tak naprawd ju od dawna rz康z nami specjali軼i od reklamy i promocji.


Niedawno w muzycznym czasopi鄉ie „Pulp” znalaz貫m reklam p造ty Radioskun zespo逝 The Marians. Specjali軼i od reklamy przekonuj mnie, 瞠 to „najwi瘯szy debiut alternatywny 2009”, cho mamy dopiero marzec, a do zako鎍zenia roku zosta這 ponad 9 miesi璚y. C騜 zrobi, gdy wydawca nie mo瞠 znale潭 odpowiedniego momentu na wprowadzenie na rynek swojego produktu? W zdecydowanie lepszej sytuacji s wydawcy ksi捫ek. Oni co roku mog wyda zbi鏎 wigilijnych opowiada. Wroc豉wskie wydawnictwo Good Books nie przespa這 tegorocznego 鈍i皻a kobiet i na 8 marca proponuje antologie „O kobietach... Czeskie Opowie軼i”. Dzi ksi捫ki nie tyle, 瞠 musz by dobre, co musz ukaza si w odpowiednim momencie.


砰jemy w 鈍iecie, w kt鏎ym wiele os鏏 zarabia mn鏀two pieni璠zy za przekonanie nas, 瞠 Coca cola i Pepsi to nie tylko zdecydowanie r騜ne napoje, co r騜ne wizje 鈍iata, zabawy i bycia cool. Producenci ju dawno zaprzestali jedynie wytwarza dobra, kt鏎e zaspakajaj nasze potrzeby. Oni nasze potrzeby musz najpierw stworzy, by m鏂 potem sprzeda nam to, co niby jest nam potrzebne.


Obecny kryzys gospodarczy, kt鏎y wed逝g niepisanych zasad nale篡 nazywa „spowolnieniem” (doradcy Donalda Tuska odrobili lekcj z filozofii j瞛yka i wiedz, 瞠 „granice naszego j瞛yka s granicami naszego 鈍iata”) uderzy najmocniej w najbiedniejszych. Im nale篡 si zdecydowana pomoc rz康u. Dla innych mo瞠 ten kryzys oka瞠 si bod嬈em, kt鏎y wyleczy nas z fetyszyzmu towarowego. Gdy nie kupimy 5 dwurz璠owej marynarki lub 16 fioletowego dodatku na wiosn raczej nie powinno sta si nam nic z貫go. A mo瞠 przypomnimy sobie, 瞠 Coca cola i Pepsi to tylko napoje gasz帷e pragnienie a nie wizje 鈍iata, a terenowe samochody s fajne na wycieczk 篡cia bohater闚 powie軼i Michela Houellebecqa, jednak do parkowania i jazdy w mie軼ie nadaj si s豉bo.

01:34, lukaszgrzes
Link Komentarze (3) »
鈔oda, 04 marca 2009
Akinator.com

安iat, kt鏎ym zaw豉dn窸y komputery i to one dyktuj ludziom, co maj robi - to cz瘰ty temat wielu antyutopii. Dotychczas zwykli鄉y traktowa tak ewentualno嗆 czysto teoretycznie. W 1950 roku Alan Turing zaproponowa test, na podstawie kt鏎ego mo積a oceni, czy „maszyna my郵i". Cz這wiek-s璠zia rozmawia przy u篡ciu komputera z kilkoma podmiotami. Je郵i nie potrafi oceni, czy rozmawia z innym cz這wiekiem, czy maszyn, w闚czas uznaje si, 瞠 maszyna zda豉 test. Do dzi 瘸dne urz康zenie nie przesz這 testu Turinga. Autor przekonywa, 瞠 w 2000 roku b璠 istnie maszyny, kt鏎e oszukaj 30 procent s璠zi闚 podczas 5 minutowej pr鏏y.

Akinator - program, kt鏎y odgaduje nasze my郵i - zdobywa w Internecie ogromn popularno嗆. - Niewiarygodne i wci庵a - zgodnie pisz u篡tkownicy. Jak zapewniaj jego tw鏎cy program potrafi odgadn望 ka盥 posta - m. in. popularnych aktor闚, piosenkarzy, polityk闚, bohater闚 komiks闚, kresk闚ek, czy cz這nk闚 naszej rodziny. Zasada jest prosta. Po wymy郵eniu postaci, nale篡 odpowiedzie na pytania zadawane przez wirtualnego d磨na. W konsekwencji ujrzymy jej zdj璚ie.

Postanowi貫m spr鏏owa i pomy郵a貫m o Januszu Palikocie. D磨n pyta mi璠zy innymi: „czy my郵 o postaci realnej?", „czy to kobieta?", „osoba zwi您ana z bran膨 muzyczn?". Odpowiadam zgodnie z prawd. Potem padaj pytania m. in. o kontynent, z kt鏎ego pochodzi, wygl康 zewn皻rzny i cechy charakteru. Po 16. pytaniu na ekranie mojego komputera pojawia si zdj璚ie Janusza Palikowa.

W mniej ni 15. pytaniach program odgaduje jeszcze Tomasza Lisa, psa Szarika, Lecha Wa喚s, Arystofanesa, Milana Kunder, W豉dys豉wa Bartoszewskiego i moj mam. Na chwil poddaj si, ale udaje mi si go przechytrzy czeskim pisarzem Josefem 姍voreckm i Wojciechem Korfantym. Program istnieje od 2007 roku i ci庵le „uczy si" nowych postaci. Dost瘼ny jest w 5 wersjach j瞛ykowych - nie ma go po polsku.

Zabawa na stronie www.akinator.comsk豉nia do jeszcze jednej refleksji. Je郵i og鏊nodost瘼na strona internetowa dysponuje takim algorytmem, to co w zaciszu swoich gabinet闚 wiedz o nas s逝瘺y specjalne?

12:35, lukaszgrzes
Link Komentarze (7) »
鈔oda, 11 lutego 2009
Kim jest Ludvik Vaculik? Opowiada Miros豉w 妃igielski

 

===> [audio]

 

00:54, lukaszgrzes
Link Dodaj komentarz »
鈔oda, 04 lutego 2009
Pokoj v du隘 – s這wacko-polska historia przyja幡i i zdrady


W autobusach, tramwajach, trolejbusach, na przystankach, w salach wyk豉dowych, pizzeriach i kawiarniach (pewnie by這by tak nawet w metrze, gdyby tylko by這 w Bratys豉wie) wszyscy nuc tytu這w piosenk z filmu „Pokoj v du隘” w wykonaniu Jany Kirschnerovej.


Film – w re篡serii Vladim甏a Balki z udzia貫m Roberta Wi璚kiewicza i z muzyk Micha豉 Lorenca - bije na S這wacji rekordy popularno軼i. A w pierwszy weekend obejrza這 go 20 464 widz闚.

Ju dawno na S這wacji nie m闚i這 si tak du穎 o Polakach. Wszystko za spraw debiutanckiego filmu „Pokoj v du隘” z udzia貫m polskich tw鏎c闚. W bratys豉wskim kinie Mlados, kt鏎e mie軼i si w samym centrum Starego Miasta, kolejki ch皻nych ustawia造 si na d逝go przed seansem.

W film w re篡serii Vlado Balki jest histori przyja幡i i zdrady. T鏮o po pi璚iu latach wychodzi z wi瞛ienia i pr鏏uje na nowo u這篡 sobie 篡cie. Szybko okazuje si, na kt鏎ego ze swych by造ch przyjaci馧 mo瞠 naprawd liczy. Jednego z nich gra – chwalony przez krytyk – polski aktor Robert Wi璚kiewicz. W swoim debiucie Vlado Balko opowiada histori m瘰kiej przyja幡i. Czu w nim nostalgi do czas闚 silnych m篹czyzn i tradycyjnych warto軼i. Autorem muzyki jest polski, nominowany do Oskara, tw鏎ca Micha Lorenc. Tytu這w piosenk 酥iewa, znana tak瞠 w Polsce cho熲y z duetu z czeskim piosenkarzem Jarom甏em Nohavic, Jana Kirschnerova. Zdj璚ia, trailer oraz tytu這w piosenk mo積a znale潭 na www.pokojvdusi.sk.

S這wak闚, na przek鏎 niekt鏎ym doniesieniom polskich medi闚, interesuje co wi璚ej w naszym kraju, ni zakupy, kt鏎e s op豉calne z powodu niskiego kursu z這t闚ki. Niedawno ukaza si wyb鏎 tekst闚 z paryskiej „Kultury”, S這wacy czytaj nowe ksi捫ki Stefana Chwina i S豉womira Mro磬a. Du篡m wydarzeniem by豉 premiera „Orfeusza i Eurydyki” Mariusza Treli雟kiego oraz koncert Leszka Mo盥瞠ra w sali koncertowej S這wackiego Radia. Niestety czasem wstyd mi, gdy pytaj mnie, co my, Polacy, wiemy o ich kulturze. Cz瘰to te pytania musz zbywa milczeniem.

22:46, lukaszgrzes
Link Komentarze (4) »
wtorek, 03 lutego 2009
12 lat bez Bohumila Hrabala


„Nigdy, nawet we 郾ie, nie przysz豉 mi do g這wy ch耩 zmiany wydarze politycznych, kt鏎ych by貫m 鈍iadkiem. Nigdy nie 篡czy貫m sobie zmienia ani j瞛yka, ani 鈍iata, gdy cytowa貫m Marksa, gdy cytowa貫m Rimbauda, gdy cytowa貫m Mallarm嶲o, wtedy zawsze chcia貫m zmieni sam siebie, tego, kt鏎ego mia貫m na wyci庵ni璚ie r瘯i, siebie samego. Dlatego uwa瘸m si za 鈍iadka, a nie za wyrzut sumienia epoki, do tego nigdy nie by貫m powo豉ny, poniewa od dzieci雟twa przepe軟ia mnie podziw wobec rzeczywisto軼i, kt鏎ej nie stworzy貫m, kt鏎a istnia豉 wcze郾iej ni ja – ten, kt鏎y nie pragn掖 niczego wi璚ej ni pokaza jej odbicie, bo tyle pi瘯na mia造 dla mnie nawet najstraszniejsze wydarzenia” – tak pisa o sobie Bohumil Hrabal. W豉郾ie mija 12 rocznica jego 鄉ierci.


Najwi瘯sz – tak瞠 mi璠zynarodow - s豉w przynios豉 mu powie嗆 „Poci庵i pod specjalnym nadzorem” zekranizowana przez Jir Menzla oraz „Zbyt g這郾a samotno嗆” – antyutopia o 鈍iecie, w kt鏎ym ksi捫ki i filozofia przestaj by potrzebne. Ale wielu – jak to bywa w przypadku najwi瘯szych pisarzy - nie podziela tego pogl康u i wskazuje swoje ulubione utwory. Jak cho熲y genialne i pe軟e erudycji „Listy do Kwiecienki” - ameryka雟kiej slawistki April Clifford, w kt鏎ych Hrabal by mo瞠 przewiduje swoje samob鎩stwo. Albo „Auteczko” – kr鏒kie opowiadanie po鈍i璚one kochanym przez Hrabala kotom (pisarz opiekowa si nimi w wiejskim domku, do kt鏎ego z Pragi je寮zi swoim Renault 5). No i wreszcie „Czu造 barbarzy鎍a”, w kt鏎ym czeski pisarz sportretowa swych przyjaci馧 grafika Vladimira Boudnika oraz poet i filozofa Egona Bondego.


Nazywa siebie z這dziejem cudzych historii. Potrafi godzinami s逝cha w knajpianych opowie軼i, a potem przekszta販a je we w豉軼iwy sobie pisarski styl, kt鏎y charakteryzowa造 zdania wielokrotnie z這穎ne i mi這嗆 do anegdoty. Milan Kundera wspomina jak sp璠zi z nim kilka dni pij帷 piwo w knajpie. Hrabal ci庵le opowiada t sam histori, za ka盥ym razem jednak zmienia zako鎍zenie.


Zgin掖 3 lutego 1997 r., kiedy to wypad z okna pi徠ego pi皻ra szpitalu na praskiej Bulovce. W jego prozie obsesyjnie pojawia si w徠ek samob鎩stwa. Do dzi nie wiadomo, czy pope軟i samob鎩stwo, czy te nieuwa積ie karmi swoje ukochane go喚bie. 10 lat p騧niej umar jego przyjaciel, jeden z za這篡cieli czeskiego undergroundu, Egon Bondy. Czeskie serwisy poda造 informacj, 瞠 Bondy zmar w 堯磬u w swoim mieszkaniu w Bratys豉wie, do kt鏎ej przeprowadzi si z Pragi, jak twierdz niekt鏎zy, w prote軼ie przeciwko podzia這wi Czechos這wacji w 1993 roku. Inni przekonuj, 瞠 Bondy, kt鏎y wsp馧pracowa ze S逝瘺 Bezpiecze雟twa przeprowadzi si na S這wacj, gdzie nie obowi您ywa豉 restrykcyjna ustawa lustracyjna. W momencie 鄉ierci nie mia這 to wi瘯szego znaczenia, jego pid瘸ma zapali豉 si pono od papierosa, kiedy zasn掖. 展餒ov, praska dzielnica robotnicza, kt鏎a przez lata by豉 schronieniem dla Hrabala i jego przyjaci馧, sta豉 si obowi您kowym elementem zorganizowanych weekendowych wycieczek. Tak zako鎍zy豉 si jedna z najciekawszych by mo瞠 epok czeskiej literatury.

15:50, lukaszgrzes , KSI*KI
Link Komentarze (3) »
wtorek, 27 stycznia 2009
Stereotypy w praktyce


David ern jest czeskim artyst i prowokatorem. Najbardziej chyba znanym jako autor rze嬌y 安i皻ego V塶lava (patrona Czech) siedz帷ego na martwym, odwr鏂onym koniu, kt鏎 mo積a ogl康a w praskiej Lucernie. W jednym z wywiad闚 nazwa prezydenta Czech dupkiem. Teraz zas造n掖 jako autor „Entropy” - instalacji w Brukseli w siedzibie Rady UE, kt鏎a kpi z narodowych przywar.

Polska to kraj zakonnik闚 nosz帷ych t璚zow flag homoseksualist闚, a Litwini sikaj na Rosj, chocia ka盥y, kto zna geografi, zobaczy, 瞠 sikaj na Bia這ru. Tak w豉郾ie ern wyobra瘸 sobie Europ. Najostrzej – bo na poziomie rz康owym – zareagowa造 dot康 Bu貪aria (przedstawiona jako turecka ubikacja) oraz S這wacja (kie豚asa owini皻a makaronem w w璕ierskich barwach).

„Wed逝g dzisiejszej w豉dzy, sztuka – wydaje si – ma pe軟i przede wszystkim funkcj podnoszenia narodowego bohaterstwa i realnie opisywa bohaterstwo dnia dzisiejszego. 砰jemy ponownie w erze toast闚, folkloru i fujar. Smutne” – tak protest swojego rz康u oceni Mat Kostoln na 豉mach s這wackiego dziennika.

- Chodzi o dzie這 sztuki, a nie o polityczny manifest czy wizj Europy – przekonywa czeski wicepremier Alexander Vondra odpowiedzialny za polityk europejsk. Mimo protest闚 Czesi zdecydowali, 瞠 instalacja pozostanie do ko鎍a ich p馧rocznej prezydenci w UE. Jednak ern – jedyny autor dzie豉 - dotacje pa雟twow b璠zie musia zwr鏂i. Wprowadzi w b陰d czeskich urz璠nik闚 m闚i帷, 瞠 autorami instalacji jest 27 artyst闚 z kraj闚 ca貫j Unii.

Na konferencji prasowej w Brukseli, po鈍i璚onej temu dzie逝 sztuki, niemiecki dziennikarz Deutsche Welle pogratulowa autorowi frekwencji. Pono jeszcze 瘸dna sprawa w Brukseli nie zainteresowa豉 tylu medi闚. Osobi軼ie wola豚ym, by Ci dziennikarze ch皻niej ni o prowokacji ernego pisali o wsp鏊nej polityce UE wobec kryzysu gazowego czy o sposobach zako鎍zenia wojny w Gazie.


A ten obrazek wykorzystuj na S這wackiej Akademii Nauk do nauczania o Polsce:

LEPSZA ROZDZIELCZO汎



Gdy o sprawie instalacji pisa造 media, znajomy ze S這wackiej Akademii Nauk pokaza mi rysunek, kt鏎y wykorzystuje podczas zaj耩 ze studentami. Rysunek zatytu這wany jest „安iat wed逝g Polak闚”, a przedstawia nasze stereotypu o innych pa雟twach. Przekonywa, 瞠 autorem rysunku jest Polak, pocz徠kowo nie mog貫m w to uwierzy.


Gdy spojrze na rysunek w centralnym miejscu znajduje si Polska – kraj z wielk histori. Na wschodzie le膨 by貫 Republiki Radzieckie, z informacj, 瞠 kiedy nale瘸造 do Polski. Za nimi jest Rosja z napisem „安inie” i trupi czaszk. Dalej tylko Azja. W niej Chiny produkuj tanie towary. Na p馧nocy le篡 Morze Ba速yckie – nasze morze. Na po逝dniu s Czesi – Pepicy, kt鏎zy m闚i 鄉iesznym j瞛ykiem, obok S這wacy – inni Pepicy m闚i帷y 鄉iesznym j瞛ykiem. W璕rzy j璠z ci庵le gulasze. W Niemczech jest Hitler, BMW i Podolsky. Na po逝dniu Europy Polacy maj urlop i fajne morze. P馧nocne wybrze瞠 Afryki id帷 od zachodu wygl康a nast瘼uj帷o: Czarni – urlop – Czarni – urlop i piramidy. Ciekawi te spojrzenie na obie Ameryki: las (to Kanada) – praca, Polacy (USA) – pustynia (Meksyk) – las (ca豉 Ameryka Po逝dniowa). To pono 鈍iat w oczach Polaka.


Ci庵le nie jestem wstanie uwierzy, 瞠 autorem rysunku jest Polak. Wszak my, Polacy, jeste鄉y wolni od jakichkolwiek stereotyp闚 i 瘸den Czech nie b璠zie nam m闚i kim jeste鄉y.